Özellikle soya küspesi, ayçiçeği küspesi ve benzeri protein kaynaklarında yüksek protein oranı, ürünün değerini anlamak için önemli bir başlangıç noktasıdır.
Ancak yalnızca protein yüzdesine bakarak bir hammaddenin yem açısından ne kadar değerli olduğunu belirlemek mümkün değildir.
Protein miktarı ile proteinin hayvan tarafından ne ölçüde değerlendirilebildiği aynı şey değildir.
Toplam protein ile kullanılabilir protein aynı değildir
Bir hammaddenin analizinde görülen ham protein değeri, ürünün içerdiği toplam proteinin miktarı hakkında bilgi verir.
Ancak hayvan açısından önemli olan yalnızca toplam protein değildir.
Proteinin yapısı, içerdiği amino asitler ve bu amino asitlerin hayvan tarafından kullanılabilirliği de değerlendirilmelidir.
Örneğin kanatlı hayvanların beslenmesinde yalnızca toplam protein miktarına değil, rasyonun ihtiyaç duyduğu temel amino asitlerin yeterli ve dengeli şekilde karşılanmasına bakılır.
Bu nedenle iki hammaddenin ham protein değerleri birbirine yakın olsa bile besleme açısından sağladıkları değer aynı olmayabilir.
Amino asit dengesi neden önemlidir?
Hayvanın protein ihtiyacı aslında belirli amino asitlere olan ihtiyacıdır.
Bu nedenle yem formülasyonunda proteinin miktarı kadar amino asit profili de önem taşır.
Özellikle lizin, metiyonin, treonin gibi temel amino asitlerin düzeyi ve birbirleriyle olan dengesi, hammaddenin rasyondaki kullanımını etkileyebilir.
Bu durum, “protein oranı daha yüksek olan hammadde her zaman daha iyidir” şeklindeki basit yaklaşımın neden yeterli olmadığını gösterir.
İşleme yöntemi de önemlidir
Yem hammaddesinin nasıl işlendiği de besin değerini etkileyebilir.
Özellikle yağlı tohumlardan elde edilen küspe ve benzeri ürünlerde işleme yöntemi; ürünün protein, yağ ve diğer besin özelliklerinin yanı sıra kullanılabilirliğini de etkileyebilir.
Bu nedenle aynı ürün grubundaki hammaddeler karşılaştırılırken yalnızca analizdeki tek bir değere bakmak yerine ürünün nasıl elde edildiği ve hangi özelliklere sahip olduğu birlikte değerlendirilmelidir.
Yağ ve lif gibi diğer değerler de dikkate alınmalı
Bir yem hammaddesinin rasyondaki değeri proteinle sınırlı değildir.
Enerji değeri, yağ içeriği, lif düzeyi, nem ve diğer besin özellikleri de ürünün kullanım amacına göre önem kazanabilir.
Örneğin bir hammaddenin yüksek protein içermesi avantaj olabilir; ancak diğer özellikleri nedeniyle rasyonda sınırsız miktarda kullanılabileceği anlamına gelmez.
Hammaddenin değeri, rasyonun tamamı içindeki rolü üzerinden değerlendirilmelidir.
Kalite sürekliliği ticari açıdan da önemlidir
Bir hammaddeyi yalnızca tek bir sevkiyat üzerinden değerlendirmek de yanıltıcı olabilir.
Aynı ürünün farklı partilerinde protein, yağ, nem ve diğer kalite parametrelerinde değişiklikler görülebilir.
Yem üreticisi açısından önemli olan yalnızca bir sevkiyatın iyi çıkması değil, benzer özelliklerin sonraki sevkiyatlarda da mümkün olduğunca korunabilmesidir.
Bu nedenle güvenilir tedarik ve düzenli kalite kontrolü, hammadde seçiminin önemli parçalarıdır.
Organik yem hammaddelerinde değerlendirme daha da genişler
Organik yem üretiminde hammadde seçimine ürünün besin değerleri ve kalite özelliklerinin yanında organik statüsü de eklenir.
Ürünün ilgili organik sertifikasyon kapsamında olması ve bu statünün tedarik zinciri boyunca korunması gerekir.
Biosmyrna olarak yem hammaddelerini değerlendirirken protein oranını önemli bir kriter olarak görüyor; ancak kararı yalnızca bu değere göre vermiyoruz.
Ürünün kaynağı, işleme şekli, analiz sonuçları, diğer besin özellikleri, organik statüsü ve kullanılacağı yem içindeki rolünü birlikte değerlendiriyoruz.
Çünkü iyi bir yem hammaddesini tanımlayan tek bir rakam yoktur. Gerçek değer, hammaddenin bütün özelliklerinin birlikte değerlendirilmesiyle ortaya çıkar.
