Yem formülasyonunda kalsiyum değerlendirilirken yalnızca toplam miktarına değil, hayvanın türüne ve üretim dönemine göre ihtiyaç duyduğu düzeye ve fosforla olan dengesine de bakılır.
Kalsiyumun hayvan beslemedeki görevleri nelerdir?
Kalsiyum vücutta birçok önemli işlevde rol alır.
Başlıca görevleri arasında:
- kemik ve iskelet yapısına katkıda bulunmak,
- normal kas fonksiyonlarına katkı sağlamak,
- sinir ve hücresel faaliyetlerde görev almak,
- kanın pıhtılaşması gibi fizyolojik süreçlerde rol oynamak
bulunur.
Bu nedenle kalsiyum, yalnızca kemik gelişimi açısından değil, genel mineral beslenmesi açısından da önemlidir.
Kalsiyum ihtiyacı bütün hayvanlarda aynı mıdır?
Hayır.
Kalsiyum ihtiyacı hayvanın türüne, yaşına, büyüme dönemine ve üretim amacına göre değişir.
Örneğin yumurtacı tavukların kalsiyum ihtiyacı, yumurta kabuğunun oluşumu nedeniyle özel önem taşır. Büyüyen hayvanlarda ise kalsiyum ihtiyacı özellikle iskelet gelişimiyle bağlantılı olarak değerlendirilir.
Bu nedenle bütün hayvanlar için tek bir kalsiyum düzeyinin uygun olduğunu söylemek doğru değildir.
Kalsiyum ile fosfor arasındaki ilişki
Kalsiyum ve fosfor, yem formülasyonunda birlikte değerlendirilen iki temel mineraldir.
Her ikisi de özellikle kemik ve iskelet yapısında önemli rol oynar. Ancak önemli olan yalnızca iki mineralin yeterli miktarda bulunması değil, aralarındaki dengenin de hayvanın ihtiyacına uygun olmasıdır.
Bu nedenle bir yemin kalsiyum düzeyi değerlendirilirken fosfor düzeyi de dikkate alınmalıdır.
Kalsiyumun kaynağı neden önemlidir?
Yemlerde kalsiyum farklı hammaddelerden sağlanabilir. Ancak kullanılan kaynağın kalsiyum içeriği ve hayvan tarafından kullanılabilirliği farklılık gösterebilir.
Bu nedenle formülasyon yapılırken yalnızca hammaddenin adı değil, gerçek analiz değeri ve kalsiyumun kullanılabilirliği de dikkate alınmalıdır.
Özellikle mineral kaynaklarının kalite ve uygunluk açısından doğru değerlendirilmesi önemlidir.
Yumurtacı tavuk yemlerinde kalsiyum
Yumurtacı tavuklarda kalsiyum, yumurta kabuğunun oluşumu nedeniyle ayrı bir önem taşır.
Yumurta üretimi devam ettiği sürece tavuk düzenli olarak kalsiyuma ihtiyaç duyar. Bu nedenle yumurtacı yemlerinde kalsiyum düzeyinin yanı sıra mineral dengesinin ve kullanılan kalsiyum kaynağının özelliklerinin de değerlendirilmesi gerekir.
Kalsiyumun yetersiz veya dengesiz olması, yumurta kabuğunun normal oluşumunu olumsuz etkileyebilir.
Büyüyen hayvanlarda kalsiyum
Büyüme dönemindeki hayvanlarda kalsiyum, iskelet gelişiminin önemli unsurlarından biridir.
Ancak kalsiyumun tek başına yüksek düzeyde bulunması hedef değildir. Fosfor ve diğer besin maddeleriyle birlikte hayvanın ihtiyaçlarına uygun bir mineral dengesi oluşturulmalıdır.
Bu nedenle büyüme dönemindeki yemlerin değerlendirilmesinde kalsiyum ve fosfor birlikte ele alınır.
Organik yemlerde kalsiyum
Organik yemlerde de kalsiyum, hayvanın mineral ihtiyaçlarının karşılanmasında önemli bir besin unsurudur.
Organik yem formülasyonunda kullanılan hammaddelerin organik üretim şartlarına uygunluğu ayrıca değerlendirilirken, hayvanın kalsiyum ihtiyacının da doğru şekilde karşılanması gerekir.
Dolayısıyla organik yemlerde mineral besleme ile organik hammadde gereklilikleri birlikte değerlendirilmelidir.
Özet
Kalsiyum, kemik ve iskelet gelişimi başta olmak üzere hayvanların çeşitli fizyolojik faaliyetleri için gerekli temel minerallerden biridir.
Yem formülasyonunda kalsiyum değerlendirilirken hayvanın türü ve üretim dönemi, kullanılan kalsiyum kaynağı ve özellikle fosforla olan dengesi dikkate alınmalıdır.
Doğru mineral besleme, tek bir mineralin miktarını artırmaktan ziyade hayvanın ihtiyaçlarına uygun dengeli bir rasyon oluşturmayı gerektirir.