Hayvan beslemede kullanılan yemler tek bir hammaddeden oluşabileceği gibi, farklı yem hammaddelerinin belirli oranlarda bir araya getirilmesiyle de hazırlanabilir.
Bu şekilde oluşturulan ürünlere karma yem denir.
Karma Yem Nedir?
Karma yem, hayvanın ihtiyaç duyduğu besin maddelerini belirli oranlarda karşılamak amacıyla birden fazla yem hammaddesinin bir araya getirilmesiyle oluşturulan yemdir.
Bir karma yemin formülasyonu hazırlanırken hayvanın:
- Türü
- Yaşı
- Canlı ağırlığı
- Üretim dönemi
- Üretim amacı
- Besin madde ihtiyaçları
dikkate alınır.
Bu nedenle farklı hayvan türleri veya farklı üretim dönemleri için aynı karma yem kullanılmayabilir.
Karma Yem Hangi Hammaddelerden Oluşur?
Karma yemlerde kullanılan hammaddeler, formülasyonun amacına göre değişir.
Formülasyonda örneğin:
- Tahıllar
- Yağlı tohum küspeleri
- Diğer protein kaynakları
- Lif kaynakları
- Yağlar
- Mineral maddeler
- Vitaminler
- Diğer yem katkı veya bileşenleri
kullanılabilir.
Her hammaddenin formülasyona katkısı farklıdır.
Örneğin bir hammadde ağırlıklı olarak enerji sağlarken, başka bir hammadde protein veya amino asit ihtiyacının karşılanmasına katkıda bulunabilir.
Karma Yem Formülasyonu Nasıl Belirlenir?
Karma yem formülasyonu hazırlanırken önce hayvanın besin ihtiyaçları belirlenir.
Daha sonra kullanılabilecek hammaddelerin besin değerleri, bulunabilirliği ve kalite özellikleri değerlendirilir.
Formülasyonda amaç yalnızca belirli bir protein oranına ulaşmak değildir.
Enerji, protein, amino asitler, lif, mineral maddeler ve diğer besin unsurlarının hayvanın ihtiyaçlarına uygun şekilde dengelenmesi gerekir.
Aynı Yem Her Hayvan İçin Kullanılabilir mi?
Hayır.
Bir broylerin ihtiyaçları ile süt ineğinin ihtiyaçları aynı değildir. Aynı şekilde büyümekte olan bir hayvan ile yüksek verimli bir yetişkin hayvanın besin ihtiyaçları da farklı olabilir.
Bu nedenle yemler hayvan türüne ve üretim dönemine göre farklı formülasyonlarla hazırlanır.
Örneğin broylerlerde başlangıç, gelişme ve bitirme dönemlerine yönelik farklı yemler kullanılabilir.
Süt sığırlarında ise laktasyon dönemine göre farklı yemleme programları uygulanabilir.
Yem Formunda Farklılıklar
Karma yemler farklı fiziksel formlarda hazırlanabilir.
Başlıca yem formları:
- Un yem
- Pelet yem
- Kırma yem
- Granül veya benzeri fiziksel formlar
olabilir.
Yemin fiziksel formu; hayvan türü, yaş, tüketim özellikleri ve üretim sistemine göre tercih edilebilir.
Organik Karma Yem Nedir?
Organik karma yem, organik hayvancılık sisteminde kullanılmak üzere ilgili organik üretim kurallarına uygun şekilde hazırlanan karma yemdir.
Burada yalnızca yemin hayvanın besin ihtiyaçlarını karşılaması yeterli değildir.
Kullanılan hammaddelerin ve üretim sürecinin ilgili organik üretim ve sertifikasyon şartlarını karşılaması gerekir.
Bu nedenle organik karma yem değerlendirilirken hem besin içeriği hem de organik statüsü dikkate alınır.
İyi Bir Karma Yemin Özellikleri
İyi bir karma yem yalnızca yüksek protein içeren yem değildir.
Yemin değerlendirilmesinde:
- Hayvanın ihtiyaçlarına uygunluk
- Enerji ve protein dengesi
- Amino asit profili
- Sindirilebilirlik
- Lif düzeyi
- Mineral ve vitamin içeriği
- Kullanılan hammaddelerin kalitesi
- Üretim kalitesi
birlikte değerlendirilmelidir.
Özet
Karma yem, farklı yem hammaddelerinin hayvanın besin ihtiyaçlarına uygun oranlarda bir araya getirilmesiyle oluşturulur.
Formülasyon; hayvan türüne, yaşına, üretim dönemine ve hedeflenen performansa göre değişir.
Bu nedenle bir yemin kalitesini yalnızca tek bir besin maddesinin oranına bakarak değerlendirmek doğru değildir. Yem, toplam formülasyonu ve kullanılacağı hayvanın ihtiyaçlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.