Yemlerde fosfor değerlendirilirken yalnızca toplam fosfor miktarına bakmak yeterli değildir. Hayvanın bu fosfordan ne ölçüde yararlanabildiği ve rasyondaki diğer minerallerle olan dengesi de dikkate alınmalıdır.
Fosforun hayvan beslemedeki görevleri nelerdir?
Fosfor vücutta birçok biyolojik süreçte görev alır.
Başlıca görevleri arasında;
- kemik ve iskelet yapısının oluşumuna katkı sağlamak,
- enerji metabolizmasında rol almak,
- hücresel yapı ve faaliyetlere katkıda bulunmak,
- normal büyüme ve gelişmeyi desteklemek
yer alır.
Bu nedenle özellikle büyüme dönemindeki hayvanlarda ve yüksek verim gösteren hayvanlarda fosfor ihtiyacının doğru karşılanması önemlidir.
Yemlerde fosfor nasıl değerlendirilir?
Yem hammaddelerinde fosfor miktarı analizlerle belirlenebilir. Ancak toplam fosfor miktarı, hayvanın kullanabileceği fosfor miktarıyla aynı olmayabilir.
Fosforun kaynağı ve kimyasal formu, hayvanın fosfordan yararlanma düzeyini etkileyebilir.
Bu nedenle yem formülasyonunda yalnızca “toplam fosfor” değerine bakmak yerine, hayvan açısından kullanılabilir fosforun değerlendirilmesi daha anlamlıdır.
Fosfor neden özellikle kanatlı yemlerinde önemlidir?
Kanatlılarda fosfor; kemik gelişimi, büyüme ve normal metabolik faaliyetler açısından önemli bir mineraldir.
Özellikle hızlı büyüyen broylerlerde mineral dengesinin doğru kurulması gerekir. Yumurtacı tavuklarda ise yumurta üretimi nedeniyle mineral ihtiyacı farklılaşır.
Dolayısıyla tüm kanatlı yemleri için tek bir fosfor düzeyinden söz etmek doğru değildir. Hayvanın türü, yaşı ve üretim amacı dikkate alınmalıdır.
Fosfor ile kalsiyum arasındaki ilişki
Fosfor, yemlerde çoğu zaman kalsiyum ile birlikte değerlendirilir.
Her iki mineral de özellikle kemik ve iskelet yapısında önemli rol oynar. Ancak önemli olan yalnızca ayrı ayrı yeterli miktarda bulunmaları değil, rasyondaki miktarlarının uygun bir dengede olmasıdır.
Bu nedenle yem formülasyonunda kalsiyum ve fosfor değerleri birlikte değerlendirilir.
Özellikle yüksek miktarda tek bir mineralin bulunması, diğer mineralin kullanımını ve genel mineral dengesini etkileyebileceğinden formülasyonun bütün olarak ele alınması gerekir.
Fosforun kaynağı neden önemlidir?
Yemdeki fosfor farklı yem hammaddelerinden gelebilir.
Bitkisel kaynaklı hammaddelerde bulunan fosforun bir bölümü hayvan tarafından sınırlı şekilde kullanılabilir. Özellikle bitkisel yem hammaddelerinde fosforun hangi formda bulunduğu, kullanılabilirliği açısından önem taşır.
Bu nedenle yem formülasyonunda fosfor hesabı yapılırken yalnızca hammaddelerin toplam fosfor değerleri değil, hayvanın bundan ne ölçüde yararlanabileceği de dikkate alınmalıdır.
Fosfor eksikliği neden önemlidir?
Yeterli ve dengeli fosfor sağlanmaması, özellikle büyüme ve iskelet gelişimi açısından sorunlara yol açabilir.
Ancak bir rasyonun mineral dengesini yalnızca fosfor üzerinden değerlendirmek doğru değildir. Kalsiyum, fosfor ve diğer gerekli minerallerin hayvanın ihtiyaçlarına uygun şekilde dengelenmesi gerekir.
Bu nedenle mineral eksikliği veya fazlalığı değerlendirilirken rasyonun tamamı dikkate alınmalıdır.
Organik yemlerde fosfor
Organik yemlerde de fosfor, hayvanın besin ihtiyaçlarının karşılanmasında önemli minerallerden biridir.
Organik üretimde kullanılacak yem hammaddelerinin kaynağı ve üretim şartları ayrıca değerlendirilirken, formülasyonun hayvanın besin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde oluşturulması gerekir.
Bu nedenle organik yemlerde kullanılan hammaddeler hem organik üretim şartlarına uygunluk hem de besin değerleri açısından değerlendirilir.
Özet
Fosfor, hayvan beslemede kemik ve iskelet gelişimi, enerji metabolizması ve çeşitli hücresel faaliyetler açısından önemli bir mineraldir.
Yem formülasyonunda fosfor değerlendirilirken toplam fosfor miktarının yanı sıra fosforun kullanılabilirliği ve kalsiyumla olan dengesi de dikkate alınmalıdır.
Doğru mineral besleme; hayvanın türü, yaşı, üretim dönemi ve kullanılan yem hammaddelerinin özellikleri birlikte değerlendirilerek yapılır.